Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı’nın kaçak statüsüne giren yapılarla ilgili yazısı Marmaris’te telaşa yol açtı

ÖZEL Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı (ÖÇKK), 9 ilin valiliğine gönderdiği yazıda, ‘Mevzuata aykırı yapı ve uygulamalar’ın elektrik, su, kanalizasyon ve telekomünikasyon hizmetlerinden yararlandırılmamasını istedi. Ayrıca kaçak statüsüne giren bu yapıların mühürlenerek kısa sürede eksiklerinin tamamlanması, bu olmadığı taktirde de yıkılması gerektiği hatırlatıldı. Muğla Valiliği’ne gelen yazıda, işlem görecek ve aralarından 5 yıldızlı otel, marina, motel, restoran ve konut bulunan yapı sayısının toplam 4 bin 704 olduğu ortaya çıktı. Marmaris’te yıkılacak ÖÇKK bölgesi içindeki 877 yer arasında Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın tatil yaptığı Bördübet’teki Golden Key Oteli ile Orhaniye’de işadamı Halit Narin’e ait Martı Marina da bulunuyor.
ÖÇKK Başkanlığı, Çevre ve Orman Bakanı Prof. Dr. Veysel Eroğlu’nun 17 Temmuz 2009 gün ve 3535 sayılı ‘Mevzuata aykırı yapı ve uygulamalar’ başlığı altında yayınladığı yazıyı Ankara, Muğla, Antalya, Aksaray, Denizli, Mersin, İzmir, Konya ve Trabzon valiliklerine gönderdi. Bu çerçevede, Muğla Valiliği’ne ulaşan yazıda şöyle denildi:
“Muğla ili genelinde bulunan ve öncelikli olarak ÖÇKK bölgesindeki su kaynakları ve toplama havzaları, sazlık bataklık alanları olarak belirlenen mutlak korunması gereken yerler başta olmak üzere, ruhsatsız (kaçak) olarak yapılan yapılaşmalar hakkında gerekli yasal işlemlerle ilgili uygulamanın hassasiyetle takip edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, mevzuata aykırı uygulamalar için öncelikle elektrik, su ve telefon bağlantılarının kesilmesi gerekmektedir. Eksikliklerin giderilmesi için verilen sürenin takibi ve bunun yapılmaması halinde de suç duyurusunda bulunulması ve imar kanunu uyarınca acilen işlem yapılarak müdürlüğümüze bilgi verilmesi gerekmektedir. Aksi taktirde idari sorumlular hakkında suç duyurularında bulunularak yasal işlem yapılacaktır.”

‘TİCARİ FAALİYETLER DURDURULMALI’

Bu yazıya istinaden de Muğla İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü kaymakamlıklara bir yazı gönderdi. Yazıda şunlar yer aldı:
“Belediye ve mücavir alan sınırları içi ve dışında kalan alanlarda, tüm birimlerce ruhsatsız (kaçak) ve mevzuata aykırı yapılaşmalara izin verilmemesi, mühürlenmek suretiyle durdurulan inşaatların da devamına izin verilmemesi için gerekli tüm tedbirlerin alınması gerekmektedir. Kaçak yapı sahipleri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerinin uygulanması için Cumhuriyet Savcılıklarına gerekli suç duyurularında bulunulması gerekmektedir. Ayrıca, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 31′inci maddesinde belirtilen ‘Yapı kullanma izni verilmeyen veya alınmayan yapılar, izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden veya tesislerinden faydalandırılamaz’ hükmüne göre hareket edilmesi ve acilen uygulanması gerekmektedir. Yıkım kararı alınan yapılarda sürdürülen ticari faaliyetlerin durdurulması, varsa verilmiş olan işyeri açma ve çalıştırma ruhsatlarının derhal iptal edilmesi zorunludur. Bunu yerine getirmeyen yetkililer hakkında yasal işlem başlatılacaktır.”

ÜNLÜ YERLER

Marmaris Kaymakamlığı’na gönderilen listenin bir hayli kabarık olduğu gözlendi.
Daha önce de yıkım kararı alınan yerler arasında bulunan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın 2006 yılında bayram tatilini geçirdiği Bördübet’teki 5 yıldızlı Golden Key Oteli, İşadamı Halit Narin’e ait Martı Marina, My Marine, Kartal Otel Marmaris Tur. İşl. A.Ş. (Robinson Club Resort Select Maris), Fanta Tatil Köyü, Çamlı Köyü Taşhan mevkiinde bulunan işadamı Ahmet Türkay’ın yaptırdığı özel müze, Orman İşletme Müdürlüğü’ne ait Çubucak ve İnbükü tesisleri, bazı muhtarlıklara ait restoran ve iskeleler, Selimiye’de ünlülerin uğrak yeri olan Palmetto Otel, Marmaris Belediyesi ve Mariç Belbir’e ait katı atık depolama alanlarının yanı sıra özel iskeleler ve dolgu alanları da bu karar esaslarına göre uygulamaya tabi tutulacak.

EN FAZLA HİSARÖNÜ MAĞDUR OLACAK

Marmaris’te 877 yer, 693 konut, 148 ticari işletme, 20 iskele, 8 dolgu alanı, 2′şer ahır ve arıtma tesisi ile birer de garaj, balık havuzu, kıyı kenar duvarı ve şantiye olarak belirlendi. Birinci sırada ise 239 konut, 38 işyeri, 2 arıtma tesisi, iskele, ahır, garaj ve balık havuzu olmak üzere toplam 283 yerin bulunduğu Hisarönü Köyü bulunuyor. Selimiye Köyü 164 konut, 25 işyeri, 7 iskele birer de ahır, dolgu alanı ve kıyı çevre duvarı olmak üzere toplam 199 yer ile ikinci sırayı aldı. Söğüt Köyü, 91 konut, 18 ticari işletme ve 3 dolgu alanı olmak üzere toplam 112 yerle üçüncü sırada bulunurken, diğer köylerin durumu şöyle:
4. Orhaniye, konut 65, işyeri 17, iskele 4, dolgu alanı 2. Toplam 88.
5. Çamlı, konut 30, işyeri 24. Toplam 54.
6. Karacasöğüt, konut 41, işyeri 8, iskele 3. Toplam 52.
7. Turgut Köyü, konut 45, işyeri 5, dolgu alanı 1, şantiye 2. Toplam 52.
8. Bayır Köyü, konut 7, işyeri 11, dolgu alanı 1, iskele 1. Toplam: 20.
9. Çetibeli, konut 9, işyeri 1. Toplam 10.
10. Taşlıca, konut 2, iskele 4. Toplam 6.
11. Osmaniye, işyeri 1.

MUHTARLAR AYAKTA

Yeni uygulama kararlarının muhtarlara tebliğ edilmesinin ardından 11 köy muhtarı sorunun acil olarak çözülmesi için aralarında toplantı düzenlemeye başladı. Resmi bir açıklama yapmamalarına rağmen edinilen bilgiye göre, daha önce Ocak ayında yaşanan yıkımlardan sonra Hisarönü, Söğüt, Selimiye, Turgut, Orhaniye ve Bayır muhtarlarının aldığı ortak karara, şimdi 11 muhtar da uyacak. Daha önce alınan kararda, 2005 yılında köy yerleşik alanlarına geçiş dönemi yapılaşma esasları doğrultusunda 85 metrekare inşaat yapma hakkı verildiği ve uygulamasının 2006 yılında başladığı belirtilmiş ve şöyle denilmişti:
“Aradan geçen bunca zamana rağmen değişik hükümetler tarafından her türlü vergi, Bağ-Kur, sigorta ve ceza affı çıkartılmış olmasına rağmen, imar planları ve tapuları bulunmayan ÖÇKK ve SİT alanlarındaki köylerimize 1985 yılında çıkan imar affından sonra hiçbir af çıkartılmamıştır. Marmaris İlçesine bağlı köy muhtarları olarak, bölgenin ve köylerin coğrafi ve yerleşme durumları göz önüne alınarak, kıyı kanunundaki 100 metrelik mesafenin yerinden yönetim anlayışına ve ihtiyaca uygun olarak yeniden belirlenmesi, geçmiş hükümetler döneminde hırsıza, katile ve teröriste bile af yasaları çıkartıldığı göz önüne alınarak, hükümetimiz tarafından ÖÇKK bölgelerindeki köylerimize imar affı çıkartılmasını ve mevcut yapılarımıza taktir edilen para cezalarının yıkım kararlarının kaldırılmasını talep ediyoruz. Hizmet bekleyen vatandaşlarımıza gelen yıkım kararlarını veya yapılacak yıkımları izah edemediğimizden köy muhtarları olarak görevimizi bırakmak zorunda kalacağız.”

‘HAZİNE İŞGALCİLERİNİN PARMAĞI VAR’

öÇKK Başkanı Ahmet Özyanık, DHA’ya verdiği özel demeçte 50 veya 100 yıldır bölgelerinde yaşayan köylüleri mağdur etmeyi düşünmedikleri gibi, onları bazı rantçıların elinden kurtarmak için çalışmalar yaptıklarını belirterek şunları söyledi:
“Gördüğüm kadarıyla olay siyasi zemine çekilmeye çalışılıyor. Bu yazıyı 4 ay önce gönderdik, neden şu anda gündeme taşınıyor? Bunda bazı hazine işgalcilerinin parmağının olduğu gün gibi aşikar. Valiliklere gönderdiğimiz yazı incelendiğinde, ortaya koyduğumuz ana kriterler ortaya çıkacaktır. Öncelikli olarak ÖÇKK bölgesindeki hassas zon, su kaynakları ve toplama havzaları, sazlık bataklık alanların ön planda tutulmasını istedik. Hepimiz kamu görevlisiyiz. Kanunlardan kaçma veya gözardı etme şansımız yok. Bazı insanlar fiili durumu gerekçe gösterip kanun dışı menfaatlerini sürekli hale getirmesinler. Bazı koyların durumunu hepimiz biliyoruz. Biz kanunların boşluklarından istifade etmeye çalışanları engellemeye çalışıyoruz. Köylülerimiz hedef değil. Burada önceliklendirme var. Kararlarımız eleştirilmeli, sorgulanmalı ve karşılıklı çözüme gidilmeli. Biz buna her zaman açığız.”

MUĞLA’DAKİ DURUM

Muğla’da ÖÇKK bölgesindeki kaçak yapılar ve bunun dışında arazi tapusu olmasına rağmen imar izni olmadığı halde yapılan kaçak binaların ilçelere göre sayısı şöyle:
Bodrum: 232, Datça: 453, Dalaman: 39, Fethiye: 1108, Kavaklıdere: 9, Köyceğiz 173, Marmaris 1377, Merkez: 164, Milas: 592, Ortaca: 410, Ula: 106, Yatağan: 41 olmak üzere toplam 4 bin 704.

MARMARİS’TE NELER YAŞANDI?

Marmaris’te ilk yıkım 1997 yılında Söğüt Köyü’nde inşaat halindeki dört katlı bir otelde gerçekleşti. Otelin yıkılmaması için ayaklanan köylülerden bazıları ağır ceza mahkemesinde yargılanıp hapis yattı. Bu direnişe rağmen otel 425 kilogram dinamit kullanılarak yıkıldı. Daha sonra Vali A. Cemil Serhatlı döneminde Hisarönü Köyü Değirmenyanı mahallesinde beş villa yıkıldı. Burada da jandarma ile köylüler arasında olaylar çıktı. Vali Serhatlı bölgeye gelerek incelemelerde bulundu ve beş villanın ardından yıkımlar durduruldu. Bu yıl Taşlıca ve Selimiye köylerinde benzer olaylar yaşandı. Her iki köy için Ocak ayında düşünülen ilk yıkım denemesi, Selimiye’de köylülerin iş makinelerinin önüne yatmasıyla yapılamadı. Köylülerin, başta AKP olmak üzere bölge milletvekilleriyle görüşmeleri ve 29 Mart yerel seçimlerinin yaklaşması, çalışmaları sekteye uğrattı. Yerel seçimlerin ardından, Haziran ayında önce Taşlıca’daki beş villa ile bir restoran, ardından Selimiye’de dört kaçak bina yıkıldı. (dha)

İzmir`e su sağlayan Efemçukuru havzasında altın çıkarma çalışması yapılmasına onay verildi. Köylüler ve yetkililer tepkili: `İzmir`i kirli suya mahkum edecekler`.

İzmir`in koruma altındaki su havzasında altın çıkarmak isteyen bir şirkete, Çevre Etik Değerlendirme(ÇED) raporu verilerek izin çıkarıldı. 8 Eylül 2005 tarihinde verilen rapor köylüleri ve ilgilileri isyan ettirdi. İzmir`in su ihtiyacını karşılayan Tahtalı barajı sınırında ve plan aşamasındaki Çamlı Barajı su toplama havzasındaki Efemçukuru`nda altın çıkarılması için, TÜPRAG Metal Madencilik şirketine verilen rapora köylüler ve İzmir Su idaresi (İZSU) iptal davası açmaya hazırlanıyor. Bugüne koruma kararı nedeni ile tarlalarında kimyasal hiçbir ilaç kullanılmalarına izin verilmediğini ve madencilik faaliyetinin bölgenin su kaynaklarını kirleteceğini anlatan köylüler, kurdukları `sundurmalar` için de, su havzasını kirleteceği gerekçesi ile ceza kesildiğini belirtiyorlar. İZSU Genel Müdürlüğü ise yaptığı yazılı açıklamada, `Maden arama çalışmaları, koruma altındaki su havzasında geri dönülmez zararlara yol açacak. Arazide erozyon, çökme, kimyasal dengelerde değişiklik, doğal su akışı döngüsünü olumsuz etkileyecek` denildi. `SİYANÜR KULLANILMAYACAK` Köylülerin avukatlı Avukat Arif Ali Çangı, ÇED raporunun gizleyen Çevre Bakanlığı`na defalarca yazı yazdıklarını belirterek şunları söylüyor: `ÇED raporu nasıl düzenlendi akıl alacak gibi değil. Uzmanlar su havzasının etkileneceğini söylüyorlar. Belediye başkanı da ÇED raporundan haberi olmadığını söyledi. İzmirliler kirli suya mahkum ediliyor` diye konuştu. Kimya Mühendisleri Odası Ege Bölge Başkanı Ertuğrul Barka ise yıllar içinde oluşan doğal dengenin bozulacağına işaret edip, `Çevre Bakanlığı ÇED raporuna olumlu yanıt veriyor. Su kaynaklarını korumakla yükümlü İZSU`ya sormuyor bile` şeklinde konuştu. TÜPRAG şirketi adına gerekli izinleri alan Encon Çevre Mühendislik şirketi temsilcisi Tolga Balta ise bölgede yapacakları madencilik faaliyetinin su havzasını kirleteceği iddialarına karşı çıkarak şöyle konuştu: `Siyanürle zenginleştirme yapılmayacak. Tahtalı Barajı İzmir`e su sağlayan kaynaklardan biri. İlk başlangıçta projeye burası da dahildi. Arazinin eğiminden dolayı Tahtalı`yı etkileyeceği düşünülerek oradan tamamen çekilelim denildi.`

EGEÇEP(Ege Çevre ve Kültür Platformu) Yürütme Kurulu üyesi Avukat Arif Ali Cangı, İzmir Demir Çelik Sanayi AŞ`ye Aliağa`ya termik santral kurulması için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu belgesi verilmesi halinde, konuyu yargıya taşıyacaklarını söyledi. Cangı, İZDEMİR`in Aliağa Horozgediği Köyü yakınlarındaki Hayıtlıdere Mevkisine termik santral kurmak amacıyla proje hazırlayarak, Çevre ve Orman Bakanlığı`na başvurduğunu anımsatarak, 25 Ekim 2007 tarihinde halkı bilgilendirme toplantısı yapıldığını ardından da ÇED olumlu belgesi için bakanlığa rapor sunulduğunu belirtti.

`DAVA AÇACAĞIZ`

İZDEMİR`in termik santral kurmak için geldiği aşamadan MHP İzmir Milletvekili Ahmet Kenan Tanrıkulu`nun soru önergesiyle haberdar olduklarını ifade eden Cangı, `ENKA`nın Aliağa`daki faaliyetlerinin farkındaydık ve lisansının iptali için dava açmıştık. Ancak İZDEMİR`in geldiği aşamadan yeni haberdar olduk. İZDEMİR ÇED sürecini gizli kapaklı yürütmüş. Kimsenin yapılan bilgilendirme toplantısından haberi yok. Çevre ve Orman Bakanlığı İZDEMİR`e henüz ÇED olumlu belgesi vermiş değil. Zannediyorum ki, Danıştay`ın ENKA hakkında vereceği kararı bekliyorlar. Eğer Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED olumlu belgesi verirse, konuyu yargıya taşıyıp dava açacağız` dedi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi`nin konuyla ilgili bilgi sahibi olduğunu kaydeden Cangı, `Tanrıkulu`na verilen yanıttan ÇED sürecindeki gelişmelerden Büyükşehir Belediyesi`nin haberi olduğunu anlıyoruz. Büyükşehir Belediyesi mutlaka ÇED sürecinde projeye karşı çıkmıştır. Ancak sivil toplum kuruluşlarını harekete geçirmediler` dedi.

EGEÇEP Dönem Sözcüsü Erhan İçöz ise `Prof. Dr. Ümit Erdem tarafından, `termik santral değil demirci dükkanı bile açılamaz` denilen Aliağa bölgesinde buna rağmen neden termik santral yapılmasında ısrar edilmektedir?` diye sordu. İçöz,`İthal kömüre dayalı bu termik santralın toplantıları nerede ne zaman ve halktan kimlerin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Bilmek istiyoruz“ dedi.

Termik santrallara karşı, yöre halkıyla birlikte, her türlü hukuki ve meşru girişimlerini ürdürecekleirini belirten İçöz, `Bundan 19 sene önce, halkın direnişi ve hukuki yollardan itirazı sonucu, Danıştay kararı ile bu bölgenin aşırı kirleneceği gerekçe gösterilerek, termik santral yapımı durdurulmuştu. Acaba bölgenin o zamandan bu yana çok aşırı kirlendiği ve artık bu kirliliği kaldıramayacak düzeye geldiği bilinmiyor mu?` diye sordu.

SAD üyeleriyle, İspanya Bilimler Akademisi görevlileri, yaklaşık 1 yıldır, Ege ve Akdeniz bitki örtüsüyle, balık çeşit ve sayısı konusunda incelemeler yaptı.

İncelemeler sırasında da diplerdeki bitki örtüsünün yol olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu görüldü. Sualtı incelemeleriyle ilgili bilgi veren SAD Yönetim Kurulu Üyesi Zafer Kızılkaya sualtı bitki örtüsünün yok oluşunun, binlerce canlı türünü kaybetmek anlamına geldiğini belirtti.

Kızılkaya, “Bitki örtüsünün yok olmasının 2 nedeni var. Birincisi Kızıldeniz göçmeni olan ve sualtı bitki örtüsüyle beslenen Sokar balıklarının çoğalması. İkincisi yine bu bitki örtüsüyle beslenen deniz kestanelerinin kıyıları kaplamış olması. Bu canlılarla beslenen sinarit ve orfoz balıklarının bilinçsiz avlanma nedeniyle sayılarının azalması sorunu daha da büyütüyor. Biz sorunu gidermek için çalışmalar yapıyoruz. Örneğin Gökova Körfezi’nde balık avına kapalı bir alan yaratmak istiyoruz. Yaratılacak bu alanda yerel balık türleri çoğalacak. Sokar balıkları ve kestanelerle beslenen balıklar geri gelecek. Bu sayede de ekosistem tekrar düzelecek” dedi.

Birçok balık türünün yiyeceği, yaşam alanı olan yosunların karalarda yaşayan bitkilerle eş değerli olduğunu belirten Ege Üniversitesi Biyoloji Bölümü görevlisi ve SAD üyesi Derya Yıldırım da, “Sualtında, (Kafesleme) yaparak, Sokar balıklarıyla deniz kestanelerinin girmesini önlediğimiz bazı bölgelerde, bitki örtüsünün yeniden oluştuğunu gözlemledik. Sistemli bir şekilde yapılacak kafesleme yararlı olabilir. Önlem alınmazsa denizlerdeki sualtı yaşamı biter” diye konuştu.

Santral ile liman arasındaki yaklaşık 300 metrelik boru hattından yapılan aktarım sırasında sızıntı meydana geldiği iddia edildi.

Deniz suyuna karışan akaryakıtın dalgaların etkisiyle Hopa liman sahasına yayıldığı belirtildi.

Sızıntıyı fark eden yetkililerin bir süre aktarımı durdurduğu, onarımın ardından akaryakıtın santral depolarına aktarılmasına devam edildiği öne sürüldü.

Hopa Limanı’na fuel-oil yayıldığını gören çevre sakinleri ve balıkçılar, Hopa Sahil Güvenlik Komutanlığına ihbarda bulundu. Güvenlik güçlerinin incelemelerinin ardından olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

”SANTRAL 3 YILDIR KULLANILMIYORDU”
Denizdeki kirliliği fark eden vatandaşlardan Hasan Azaklı, gazetecilere yaptığı açıklamada, liman boyunca yürüyüş yaparken denizde kirliliği gördüğünü belirtti.Santralin eski olduğunu ve 3 yıldır kullanılmadığı için başka çevre sorunlarına da neden olabileceğini savunan Azaklı, ”Santralin dumanını yutarak büyüdük. Şimdi de santral denizimizi kirletiyor. Bundan rahatsız oluyoruz. 3 yıldır çalışmayan boru hattına kontrol edilmeden fuel-oil verilmesi doğru değil. Yapılan işin sağlıklı olması için önce birtakım testler yapılması gerekiyor” dedi.Denizdeki canlıların bu olaydan zarar gördüğünü ileri süren Azaklı, yetkililerden önlem alınmasını istedi.

TAHLİL SONUÇLARINA GÖRE CEZAİ İŞLEM UYGULANACAK
Hopa Kaymakamı Mustafa Erkayıran ise sızıntıyla ilgili olarak Hopa Sahil Güvenlik Komutanlığının ilk incelemesini yaptığını belirterek, şunları söyledi:”Suçlular hakkında Türk Ceza Kanunu’nun 181 ve 182. maddeleri uyarınca taksirli ve taksirsiz olarak çevreyi kirletme suçlarından işlem yapılacak. Ayrıca Çevre ve Orman Müdürlüğü ekipleri deniz suyundan gerekli numuneleri aldı. Numuneler tahlile yollanacak. Çıkan sonuç doğrultusunda termik santrale cezai işlem uygulanacak.”